Editie II

Label: Tegenspraak Durven Organiseren · II
Titel: Wat u niet hoort, wordt niet meer gezegd
Datum: 4 augustus 2026

In mijn vorige nieuwsbrief schreef ik over tegenspraak organiseren. Maar tegenspraak organiseren is niet genoeg als mensen hebben geleerd dat spreken weinig oplevert.

Ik stond zelf aan die tafel.

Als leidinggevende had ik ruimte gecreëerd, dacht ik. Ik nodigde mensen uit, vroeg om eerlijkheid, was ervan overtuigd dat ik een omgeving bood waarin dat kon. En toch hoorde ik pas achteraf, maanden later, op de gang, wat er al die tijd speelde. Problemen die bij de bron hadden kunnen worden gestopt, als iemand had geloofd dat spreken zin had.

Dat geloofden ze niet. Wat ik er daarna mee deed, heeft mijn manier van leidinggeven blijvend veranderd.

Misschien herkent u dit. Uw deur staat open. U vraagt om feedback. U bent ervan overtuigd dat u het zou horen als er iets echt misging. U bent niet het type dat mensen de mond snoert.

Dat dachten wij allebei.

Mijn man was piloot. Thuis, aan de keukentafel, vertelde hij hoe een cockpit werkelijk werkt. Niet de romantiek van het vliegen. De discipline eronder. Dat de gezagvoerder vóór elke vlucht benoemt wat er mis kan gaan en de eerste officier expliciet vraagt het te zeggen als dat gebeurt. Niet als beleefdheid. Als procedure. Als voorwaarde voor veiligheid.

In een cockpit is niets aan het toeval overgelaten, óók niet of iemand durft te spreken. In organisaties denken we vaak dat veiligheid vanzelf ontstaat als de leider toegankelijk is. Dat is niet hetzelfde.

De eerste reactie van een leider bepaalt niet alleen wat er wordt gezegd, maar of er überhaupt nog iets wordt gezegd. Dat is geen zwakte van mensen. Dat is hoe mensen werken.

Bestuurders worden omringd door mensen die hebben geleerd wat welkom is. Niet door manipulatie. Door jaren van kleine signalen. Een vergadering die soepeler verliep als niemand bezwaar maakte. Een vraag die niet werd nagevraagd. Een zorg die eenmaal werd weggewuifd en daarna nooit meer werd uitgesproken.

De stilte in uw bestuurskamer is niet neutraal. Ze ontstaat door eerdere reacties, ingesleten routines en momenten waarop een signaal verdween zonder dat iemand er iets mee deed. Soms onder een voorganger. Soms, zonder dat u het beseft, onder uw eigen leiding.

Wat u hoort, is wat overleefde. Niet wat er ooit was.

De rest is al lang geleden gestopt met proberen.

Ik schrijf dit omdat het de vraag is die ik de meeste leidinggevenden niet hoor stellen. De leidinggevenden die mij het meest zijn bijgebleven, durfden te onderzoeken wat zij niet hoorden én waarom.

Laat mij u die vraag meegeven: wanneer vertelde iemand u voor het laatst iets wat u liever niet wilde horen? Wat deed u in de eerste seconden daarna?

Tegenspraak organiseren is één ding. Begrijpen waarom mensen toch zwijgen, is het echte werk.

Bronnen: Detert & Edmondson, Harvard Business Review 2007. Amy C. Edmondson, Harvard Business School. FAA, The Evolution of Crew Resource Management.

Deze inzichten verschijnen maandelijks. Volg Tegenspraak Durven Organiseren ook op  Linkedin